SIY - VỀ CÁI TÔI

 

Tôi là ai? - Lý thuyết về cái Tôi

0. Dẫn nhập

Khi sắp ra khỏi trường đại học, tôi phải chuẩn bị cho các câu hỏi phỏng vấn xin việc làm. Và câu đầu tiên là Giới thiệu bản thân, tức là trả lời câu hỏi "Tôi là ai ?". Như một thói quen, tra Google và biết rằng đây là câu hỏi quan trọng nhất của đời người, câu hỏi của triết học, tôn giáo, tâm linh. Tôi đã giành nhiều thời gian đi tìm khắp Đông, Tây, Kim, Cổ để có câu trả lời. Nhưng đó là câu trả lời của người khác của các bậc tiền nhân và tôi vẫn thấy chưa hiểu mình. Cùng với thời gian và các trải nghiệm tích lũy, đêm qua tôi đã có câu trả lời của chính tôi.

1. Cái tôi bị động - Passive Ego

Tôi đến với thế giới này trong vòng tay cha mẹ, lớn lên ở trường lớp, đi làm trong Xã hội. Mọi người đánh giá về tôi: về hành vi, về mọi hoạt động của tôi trên Cuộc sống. Tôi nhìn nhận bản thân qua cách đánh giá của người khác về mình. Khi mọi người đối tốt với tôi thì tôi là tốt, đối không tốt với tôi thì tôi là không tốt. Tôi bị lẫn nhập vào xung quanh ở môi trường mà tôi tồn tại , hành vi và suy nghĩ bị biến đổi cho phù hợp, thích nghi  với xung quanh. 

Trong một xã hội Á Đông, con người bị cho là nhỏ bé trước tự nhiên, trước xã hội, trước uy quyền. Dù cho có là Hoàng đế hay dân thường đều dưới Trời hết, đều tìm cách để sống cho hòa hợp với thiên nhiên, với xã hội. Xã hội của những cái Tôi bị động làm gì cũng phải ngó trước ngó sau, xem người khác có đồng ý với mình, xem có bị khác với xung quanh hay không. Một xã hội nhàn nhạt và mỗi khi có ai đó trở nên nổi bật hơn hay khác hơn là bị những cái Tôi bị động đó ý kiến, bình luận và kéo cái Tôi đó xuống lại giống với những cái chuẩn mực, những hành vi bình thường khác.

Đạo Phật và các tôn giáo Lão Giáo, Ấn Độ giáo đều đi sâu vào cái tĩnh lặng, vào bên trong để hiểu bản thân. Cái Tôi có lúc đã biến mất thành "Vô Ngã" , suy nghĩ trở thành "Vô tâm". Nó trở thành hư vô, không mà có. Nó trôi lăn trong lục đạo luân hồi trong thịnh phi thời cuộc.

2. Cái tôi chủ động - Active Ego

Tôi có bộ não của tôi, thân thể của tôi. Tôi hành động với tác nhân bên ngoài theo mục đích và khả năng của tôi. Tôi lớn lên, được tôn trọng, được thể hiện tất cả những gì tôi muốn, tôi làm. Tôi được nói lên ý kiến của bản thân, được thực hiện một cách tự do trong không gian cá nhân và đối xử với người khác như những cá nhân dù đó là ai ? Tổng thống, bác sĩ, thầy giáo,... Tôi suy nghĩ độc lập, hành vi độc lập theo cá tính của tôi. Các thành công trong xã hội là do tôi hành động mà có chứ không phải đặt xã hội lên trên. Tất cả các bộ phim, truyền thông đều ca ngợi các cá nhân đứng đầu còn lại công ty hay xã hội hay các thứ khác chỉ là nền gần như không phải là yếu tố được coi trọng. Tôi làm chủ số phận của tôi, định hướng cuộc đời tôi. Xã hội của những cái tôi chủ động dám làm dám chịu, dám hưởng dám sống đã đi lên như thế.

Ta là một là riêng là thứ nhất
Không có chi bè bạn nổi cùng ta

                                                                            Thơ Xuân Diệu

I am the One, the Unique, the First. Cái tôi của người nghệ sĩ là như thế đấy. Và American First là đỉnh cao của cái tôi. 

Tôi có lúc đã trở nên siêu nhân, thống lãnh tự nhiên và xã hội. Đó là Übermensch của nhà triết học Nietzsche. Tôi là Siêu nhân với năng lực phi thường ở tầm Vũ trụ điều khiển hết Không gian, Thời gian, Nguồn lực bằng Siêu năng lực. Tôi tạo ra Xã hội, tạo ra Tương lai, chinh phục Vũ trụ.

3. Tôi là tương tác của bên trong và bên ngoài - Interaction between Inside and Outside

- Đó là một khái niệm động - Moving Concept với Sự tương tác giữa

- Yếu tố Nội sinh và Ngoại động - Inner Expression vs Outer Movement

- Trong dòng chảy của thời gian từ bé đến lớn, từ vai trò này đến vai trò khác trong cuộc sống

- Giống như Ánh sáng là lưỡng tính Sóng - Hạt, cái tôi bị động là Sóng - Cái tôi chủ động là Hạt. Âm và Dương giao nhau tương động qua lại chuyển
 biến không ngừng.

4. Bài học

- Không nên ảo tưởng thái cực: không có cái Tôi hay cái Tôi quá lớn

- Xã hội là đa dạng cái tôi khác biệt từ mức 0 đến mức 1. Hãy chung sống và tôn trọng con người.

- Luôn tìm hiểu mình và cuộc sống xung quanh để thấu hiểu, thay đổi cùng các bước chuyển của thực tại.

- Có mục đích để không bị "lạc trôi" giữa đời. 

- Vấn đề của tôi là tiếp cận từ dưới lên chứ không phải từ trên xuống như trong môn Xã hội học này. Có lẽ kiến thức không bao giờ là đủ và thật tốt khi sống ở thời đại thông tin này. Với cách tiếp cận như thế, nó đã gây ra các vấn đề trong cách hiểu và hành động với cuộc sống.

Vai trò của Tôi trong Cuộc đời

Tiếp nối về cái Tôi, là sự tương tác của các yếu tố bên trong và Yếu tố bên ngoài. Bài này đào sâu hơn về tôi trong cuộc sống. Tôi không sống trong Chân không mà có những vai trò của tôi cần làm trong tương quan với môi trường sống xung quanh.

Ý tưởng để có bài viết này là phương pháp quản lý thời gian. Trước đây, quản lý thời gian theo ma trận Quan trọng/ Cấp thiết còn gần đây tôi mới biết thêm là quản lý thời gian theo vai trò. Cùng với bánh xe cuộc đời Life Wheel.

Vậy vai trò của tôi là gì? Kết hợp với việc viết 10 ý tưởng mỗi ngày từ James Altucher, tôi thử liệt kê ra đây các Vai trò trong cuộc sống của một người bình thường từ bé đến lớn

Trong gia đình

1. Con của ai đó

2. Cháu của ai đó

3. Bố mẹ của ai đó 

4. Cô chú bác của ai đó

5. Anh chị của ai đó

6. Em của ai đó

7. Bạn của ai đó

8. Ông bà của ai đó

9. Là ai đó của chính tôi

10. Vợ chồng của ai đó. 

Trong xã hội

11. Đồng nghiệp của ai đó

12. Nhân viên của ai đó

13. Sếp của ai đó

14. Tài khoản trên các trang mạng đủ loại

15. Khách hàng của ai đó

16. Phục vụ của ai đó

17. Học trò của ai đó

18. Giảng dạy của ai đó

19. Người đọc, khán giả,...

20. Người biểu diễn: hát, trình bày,...

21. Tác giả của cái gì đó

22. Đồng đội, anh em của ai đó

Và còn đến vô cùng. 

Thật là nhiều mà tôi có cái thân này thôi, thời gian trên đời này thôi. Vậy tôi là ai đây, tôi cần làm gì đây cho mỗi cái vai trò. Thế nào là hợp lý, là đúng là phù hợp với tôi, quan niệm của tôi. Tôi làm sao mà hoàn thành được hết các vai trò này. 

Bài học

1. Thật khó để định nghĩa về cái tôi là ai nữa ? Con người thật phức tạp nhưng cũng thật là tuyệt vời khi mà ta có thể xử lý bản thân trong nhiều vai trò và tình huống như thế.

2. Nếu có ai đó như bố mẹ bạn ,bạn bè của bạn,người thương của bạn... quan tâm đến bạn không đúng ý bạn thì cũng nên thông cảm vì không ai có thể làm được nhiều vai trò một cách hoàn hảo cả.

3. Tự thông cảm với bản thân nếu bạn đã không làm tốt các vai trò trong cuộc sống có thể do quá nhiều vai trò, thời gian có hạn, năng lực quản lý.

4. Làm theo các bài tập trên để sống tốt hơn.

Vậy Bạn định làm gì với Vai trò trong đời ? Hãy suy nghĩ và hành động về điều đó.

Phương trình Cuộc sống

Dẫn nhập

Từ các ý kiến, ý tưởng

Ai cũng chỉ có 24 giờ một ngày, sắp xếp thế nào sinh hoạt, công việc

Cân bằng Cuộc sống - Công việc

Phương trình Hạnh phúc

Nhân Ngoại cảnh: Nói chuyện với Quản lý, đọc sách, viết suy nghĩ - Một đêm mất ngủ, diễn dịch trong Không gian của Tư tưởng ra được Phương trình này

Phương trình Cuộc sống

Công việc + Quan hệ xã hội + Gia đình + Bản thân = Thời gian + Không gian + Phương tiện

Cuộc sống = Điều kiện của Cuộc sống

Định tính = Định lượng

Biến số: Năng lực hành động, Ý định hành động

Vế trái Phương trình: Cuộc sống

+ Công việc: Hoạt động của Con người (Học tập, Làm việc) diễn ra trong 8-10-12-14-16 tiếng mỗi ngày

+ Quan hệ xã hội: Bạn bè, Đồng nghiệp, Đối tác, Cộng đồng Xã hội - giao tiếp

+ Gia đình: Những người có quan hệ huyết thống: Ông/ Bà, Bố/ Mẹ, Anh/Chị/Em, Họ hàng 

+ Bản thân: Tồn tại (Ăn, Ngủ, Thể dục thể thao); Phát triển (Sở thích, Học hỏi)

Các yếu tố đan xen vào nhau như những quả cầu. Cuộc sống như một trò chơi tung hứng qua lại đa tương tác.

*** Mở rộng Vế trái cho mọi loại Vật chất và Phi vật chất

Hoạt động của nó + Tương tác xa + Tương tác tạo, biến nên nó + Chính nó

Vế phải Phương trình: Điều kiện của Cuộc sống

ý tưởng từ Tam Tài: Thiên Địa Nhân

+ Thời gian: Mọi diễn tiến, tiến trình của tất cả 

+ Không gian: Dung dưỡng chứa, biểu hiện các hoạt động 

+ Phương tiện: Vật chất và phi Vật chất chuyển động tương tác, ý tưởng từ Pháp và Nghiệp trong Đạo Phật

  - Con người: Phần cứng: Cơ thể, Phần mềm: Trí óc

  - Máy tính: Phần cứng: Thiết bị , Phần mềm: Trí thông minh chạy thiết bị

  - Sự vật: Nhân tạo: Nhà cửa, Đồ vật, Máy móc, Giao thông, Đường phố,....- Tự nhiên: Đất, Gió, Nước, Lửa, Nguyên tử, Phân tử, Hành tinh, Ngôi sao....

  - Sinh vật: Các dạng sống Sinh học

  - Hiện tượng: Sự tương tác giữa các yếu tố trên. Lực hấp dẫn, Lực điện từ, Tương tác mạnh, Tương tác yếu

Định tính - Định lượng

Định tính: Mô tả và Phân tích Đặc điểm

Định lượng: Đo lường bằng Số học

Chìa khóa, Các biến của Phương trình tồn tại

+ Năng lực hành động: Kiến thức, Kỹ năng, Thái độ và Cơ thể để hành động

+ Ý định hành động: Cách thức, Mục đích hành động tạo Kết quả

*** Mở rộng cho mọi loại Vật chất và Phi vật chất

Hoạt động và Vai trò của Hoạt động trong một Tổng thể

Các dấu của phương trình

Dấu "+" : Sự tổng hợp các yếu tố

Dấu "=": Sự thể hiện của Vấn đề có tương quan ngang nhau chỉ khác về Cách thức biểu hiện. Không có dấu lớn hơn, nhỏ hơn.

Cuộc sống đa dạng

Cuộc sống đa dạng bởi các yếu tố và biến số là khác nhau ở cả 2 phía của Phương trình với các đối tượng. 

Cuộc sống: Các Năng lực và Ý định khác nhau

Điều kiện của Cuộc sống: Thời gian tương đối, Không gian tương đối, Phương tiện tương đối

Ứng dụng của Phương trình

Cân giữa Công việc và Thời gian bằng Pomodoro, Time Box

Cuộc đời - Cuộc sống trong Thời gian

Vậy bạn phải làm thế nào?

- Bạn đừng tự hạ thấp giá trị của mình bằng cách so sánh mình với người khác bởi mỗi chúng ta là những con người hoàn toàn khác nhau. Mỗi chúng ta là một cá nhân đặc biệt.

- Bạn đừng đặt mục tiêu của mình vào những gì mà người khác cho là quan trọng. Chỉ có bạn mới biết rõ điều gì tốt nhất cho chính mình.

- Đừng thờ ơ với những gì gần gũi với trái tim bạn. Bởi vì nếu không có chúng, cuộc sống của bạn phần nào sẽ mất đi ý nghĩa.

Bạn đừng để cuộc sống trôi qua kẽ tay khi bạn cứ đắm mình trong quá khứ hoặc ảo tưởng về tương lai. Chỉ bằng cách sống cuộc đời mình trong từng khoảnh khắc của nó, bạn sẽ sống trọn vẹn từng ngày của đời mình.

- Đừng bỏ cuộc khi bạn vẫn còn điều gì đó để cho đi. Không có gì là hoàn toàn bế tắc, mà nó chỉ thật sự trở nên bế tắc khi ta thôi không cố gắng nữa.

- Bạn đừng ngại mạo hiểm. Nhờ mạo hiểm với những cơ hội của đời mình mà bạn biết cách sống dũng cảm.

- Bạn chớ khóa kín lòng mình với tình yêu bằng cách nói bạn không có thời gian yêu ai. Cách nhanh nhất để nhận được tình yêu là hãy cho đi. Cách nhanh nhất để đánh mất tình yêu là níu giữ thật chặt. Còn phương cách tốt nhất để giữ được tình yêu là bạn hãy chắp cho nó đôi cánh.

- Bạn đừng "băng" qua cuộc đời nhanh đến nỗi không những bạn quên mất nơi mình đang sống mà còn có khi quên cả nơi mình định tới.

- Bạn đừng quên nhu cầu tình cảm lớn nhất của con người là cảm thấy mình được đánh giá đúng.

- Bạn đừng ngại học. Kiến thức không có trọng lượng, nó là kho báu mà bạn luôn mang theo bên mình một cách dễ dàng.

- Bạn đừng phí phạm thời gian hoặc lời nói một cách vô trách nhiệm. Cả hai điều đó một khi mất đi sẽ không bao giờ lấy lại được. Cuộc đời không phải là đường chạy. Nó là một lộ trình mà bạn phải thưởng thức từng chặng đường mình đi qua.